به گزارش برق نیوز، هزینه واقعی خاموشی فقط در کاهش تولید یا توقف فعالیت‌های اقتصادی خلاصه نمی‌شود. هم‌زمان با خروج برق شبکه، مصرف تازه‌ای برای گازوئیل شکل می‌گیرد که برخلاف مصرف نیروگاه‌ها، در آمار رسمی تولید برق به‌سادگی دیده نمی‌شود. هزاران مخزن کوچک سوخت در ساختمان‌ها و واحد‌های تجاری، پشت دیوار‌ها و زیرزمین‌ها وارد مدار می‌شوند و برق ازدست‌رفته را با هزینه بیشتر و بازده کمتر تولید می‌کنند.

مصرف گازوئیل دیزل ژنراتور چقدر است؟

میزان مصرف گازوئیل مولد اضطراری به ظرفیت موتور، درصد بار، عمر دستگاه، شرایط نگهداری، دمای محیط و ارتفاع محل نصب بستگی دارد. با این حال بررسی مشخصات فنی مولد‌های متداول نشان می‌دهد هر کیلووات‌ساعت برق دیزلی معمولاً به حدود ۰.۲ تا ۰.۲۸ لیتر گازوئیل نیاز دارد.

در ظرفیت‌های کوچک، یک مولد خانگی حدود ۵ کیلووات هنگام فعالیت می‌تواند در هر ساعت نزدیک به یک تا ۲ لیتر گازوئیل مصرف کند. یک خانه یا دفتر کوچک با دو ساعت خاموشی روزانه، فقط برای روشن نگه‌داشتن تجهیزات ضروری ممکن است روزانه ۲ تا ۴ لیتر سوخت بسوزاند.

مولد یک فروشگاه با توان اضطراری حدود ۲۰ کیلووات، بسته به میزان بار بین ۴ تا ۶ لیتر در ساعت مصرف دارد. روشنایی، صندوق فروش، تجهیزات سرمایشی، یخچال‌ها و سامانه‌های امنیتی، مهم‌ترین مصرف‌کنندگان برق در این واحد‌ها هستند.

مصرف سوخت ژنراتور مجتمع مسکونی

مجتمع‌های مسکونی متوسط معمولاً به مولد‌هایی با ظرفیت حدود ۸۰ تا ۱۵۰ کیلووات نیاز دارند. مصرف گازوئیل یک دیزل ژنراتور ۱۰۰ کیلووات در یک ساعت فعالیت، بسته به درصد بار، حدود ۱۸ تا ۲۴ لیتر است. آسانسور، پمپ آب، روشنایی مشاعات، در‌های برقی و سامانه‌های سرمایشی یا گرمایشی اضطراری، بار اصلی این مولد‌ها را تشکیل می‌دهند.

اگر یک مجتمع روزانه دو ساعت با خاموشی مواجه شود، مصرف ماهانه مولد آن می‌تواند از هزار لیتر عبور کند. این مقدار سوخت جدا از هزینه خرید و نگهداری ژنراتور، تعویض روغن، استهلاک موتور، تعمیرات و هزینه ایجاد فضای ایمن برای ذخیره گازوئیل است.

قطع برق در برج‌ها فقط یک مسئله رفاهی نیست. توقف پمپ‌های آب، آسانسورها، سیستم اعلام حریق و تهویه، مدیران ساختمان را ناچار می‌کند حتی هنگام حضور تعداد محدودی از ساکنان، مولد را وارد مدار کنند. به همین دلیل مصرف واقعی سوخت همیشه با میزان برق مورد استفاده داخل واحد‌ها تناسب مستقیم ندارد.

بیمارستان‌ها هنگام خاموشی چقدر گازوئیل مصرف می‌کنند؟

بیمارستان‌ها، مراکز درمانی و آزمایشگاه‌ها نمی‌توانند منتظر بازگشت برق شبکه بمانند. تجهیزات اتاق عمل، بخش مراقبت‌های ویژه، دستگاه‌های تنفسی، سردخانه دارویی، بانک خون، آسانسور‌ها و سامانه‌های اطلاعاتی باید بدون وقفه فعال بمانند.

یک بیمارستان متوسط ممکن است به مولدی در محدوده ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلووات نیاز داشته باشد. چنین مولدی در هر ساعت، بسته به بار مصرفی، حدود ۶۰ تا ۱۱۰ لیتر گازوئیل می‌سوزاند. مشخصات فنی یک مولد ۴۰۰ کیلووات کاترپیلار، مصرف سوخت در بار کامل را حدود ۱۰۹ لیتر در ساعت و در نصف بار حدود ۶۱ لیتر نشان می‌دهد. مشخصات فنی مولد کاترپیلار

بنابراین چهار ساعت قطع برق برای یک مرکز درمانی می‌تواند بین ۲۴۰ تا ۴۴۰ لیتر مصرف گازوئیل ایجاد کند. بیمارستان‌های بزرگ با چند مولد موازی، مصرف بسیار بیشتری دارند و برای مقابله با خاموشی طولانی باید هزاران لیتر سوخت را در مخازن اضطراری نگهداری کنند.

هر هزار مگاوات خاموشی چند لیتر گازوئیل می‌سوزاند؟

اگر فقط هزار مگاوات از برق قطع‌شده برای یک ساعت با مولد‌های دیزلی جایگزین شود، مصرف گازوئیل می‌تواند به حدود ۲۰۰ تا ۲۸۰ هزار لیتر برسد. در این محاسبه، نوع و راندمان مولد‌ها یکسان فرض شده و عدد نهایی بسته به ترکیب مصرف‌کنندگان تغییر می‌کند.

با تکرار این وضعیت برای چهار ساعت، مصرف سوخت از مرز ۸۰۰ هزار لیتر عبور می‌کند و در سناریوی کم‌بازده می‌تواند به بیش از یک میلیون لیتر برسد. این عدد به معنای آن نیست که تمام برق قطع‌شده با ژنراتور جایگزین می‌شود؛ بسیاری از خانه‌ها و واحد‌های کوچک اصلاً مولد ندارند، اما صنایع، بیمارستان‌ها، مراکز داده، فروشگاه‌های بزرگ و ساختمان‌های حساس ناچار به تأمین برق اضطراری هستند.

همین محاسبه نشان می‌دهد مدیریت خاموشی فقط جابه‌جایی چند ساعت مصرف برق نیست. بخشی از کمبود انرژی از شبکه برق خارج می‌شود و در قالب تقاضای گازوئیل، هزینه تعمیرات و آلودگی هوا دوباره به اقتصاد بازمی‌گردد.

برق دیزلی چرا گران‌تر تمام می‌شود؟

نیروگاه‌های بزرگ، سوخت را با راندمان بالاتر و در شرایط کنترل‌شده به برق تبدیل می‌کنند. در مقابل، بسیاری از مولد‌های کوچک و قدیمی با بار نامتناسب کار می‌کنند و راندمان پایینی دارند. مصرف سوخت ژنراتور هنگام بار بسیار کم نیز به نسبت برق تولیدشده افزایش پیدا می‌کند.

قیمت تمام‌شده برق اضطراری فقط شامل گازوئیل نیست. هزینه خرید دستگاه، نصب، تابلو برق، مخزن سوخت، سرویس دوره‌ای، خرابی، روغن، فیلتر و اپراتور نیز باید محاسبه شود. برای یک واحد تجاری یا صنعتی، خسارت خرابی تجهیزات حساس و توقف فرایند تولید می‌تواند از هزینه سوخت نیز بیشتر باشد.

این وضعیت در مناطق گرم تشدید می‌شود. درست در ساعاتی که شبکه به دلیل فعالیت کولر‌ها با اوج مصرف مواجه است، ژنراتور‌ها نیز باید زیر فشار بیشتر و در دمای بالاتر کار کنند. کاهش بازده موتور در چنین شرایطی، مصرف گازوئیل و احتمال خرابی را افزایش می‌دهد.

آلودگی پنهان مولد‌های برق اضطراری

گسترش دیزل ژنراتور‌ها یک منبع پراکنده آلودگی در شهر‌ها ایجاد می‌کند. نیروگاه‌ها دارای دودکش‌های مرتفع، سامانه‌های پایش و تجهیزات کنترل آلایندگی هستند، اما مولد‌های ساختمانی اغلب در فاصله کمی از خانه‌ها، بیمارستان‌ها و محل‌های کار فعالیت می‌کنند.

احتراق گازوئیل علاوه بر دی‌اکسیدکربن، اکسید‌های نیتروژن و ذرات معلق تولید می‌کند. فرسودگی موتور، کیفیت نامناسب سوخت، سرویس‌نشدن انژکتور‌ها و فعالیت در بار کم می‌تواند دود و آلایندگی محلی را افزایش دهد. صدای موتور و لرزش نیز بخش دیگری از هزینه‌ای است که در محاسبات رسمی خاموشی دیده نمی‌شود.

مخازن غیراستاندارد و نگهداری سوخت در زیرزمین ساختمان‌ها نیز خطر آتش‌سوزی و نشت گازوئیل را بالا می‌برد. افزایش استفاده از مولد بدون توسعه هم‌زمان مقررات نصب، تهویه، اطفای حریق و بازرسی فنی، می‌تواند یک مسئله انرژی را به مخاطره ایمنی شهری تبدیل کند.

خاموشی چگونه مصرف سوخت را جابه‌جا می‌کند؟

اعمال محدودیت برق ممکن است در ظاهر مصرف گاز نیروگاه‌ها را کاهش دهد، اما بخشی از انرژی صرفه‌جویی‌شده از مسیر گازوئیل بازمی‌گردد. در عمل، تولید برق از یک نیروگاه متمرکز و قابل پایش به صد‌ها یا هزاران موتور کوچک منتقل می‌شود که مصرف دقیق سوخت آنها ثبت نمی‌شود.

این جابه‌جایی برای شبکه توزیع فرآورده نیز پیامد دارد. افزایش تقاضای گازوئیل از سوی صنایع، بیمارستان‌ها و ساختمان‌های بزرگ می‌تواند کنترل مصرف، تخصیص سهمیه و تفکیک مصرف واقعی از انحراف سوخت را دشوارتر کند. هرچه دوره خاموشی طولانی‌تر شود، نیاز به ذخیره‌سازی و خرید سوخت نیز افزایش پیدا می‌کند.

هزینه واقعی قطعی برق ایران

محاسبه خسارت خاموشی بدون درنظرگرفتن مصرف گازوئیل مولدها، تصویر ناقصی از هزینه ناترازی برق ارائه می‌دهد. شبکه در زمان قطعی، بخشی از تقاضا را حذف می‌کند؛ اما مصرف‌کننده برای ادامه فعالیت همان انرژی را با موتور کوچک، سوخت بیشتر و هزینه بالاتر تولید می‌کند.

خاموشی به این ترتیب فقط کمبود برق را توزیع نمی‌کند، بلکه هزینه تولید انرژی را از نیروگاه به خانوار، بیمارستان، فروشگاه و کارخانه انتقال می‌دهد. برق از شبکه حذف می‌شود، اما صورت‌حساب آن در قالب گازوئیل، استهلاک، آلودگی و کاهش تولید دوباره ظاهر می‌شود.

منبع: میزنفت