احیای اراضی متروکه با رویکرد زیست‌محیطی و اقتصادی با برداشت زیتون در قیامدشت

گروه استان‌ها - فرماندار ویژه شهرستان ری، کاشت و برداشت زیتون در قیامدشت را نمونه‌ای از پیوند نوآوری، حفاظت از منابع طبیعی و ایجاد درآمد پایدار برای مدیریت شهری دانست.

به گزارش خبرنگار تابناک از استان تهران، «بیژن سلیمان‌پور» فرماندار ویژه شهرستان ری در آیین برداشت محصول زیتون در قیامدشت اظهار کرد: شاید در نگاه نخست، کشت زیتون در شرق استان تهران اقدامی متفاوت به نظر برسد، اما این طرح نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی، بهره‌گیری از دانش کارشناسی و جسارت در تصمیم‌گیری می‌توان ایده‌های جدید را به نتیجه رساند.

وی افزود: آنچه امروز در این مجموعه شاهد آن هستیم، تنها برداشت محصول نیست، بلکه نتیجه یک باور و برنامه‌ریزی است؛ طرحی که برای رسیدن به مرحله اجرا، مسیر آزمون و خطا، مخالفت‌ها و موانع مختلف را پشت سر گذاشته است.

فرماندار ویژه شهرستان ری با اشاره به اقدامات مدیریت شهری قیامدشت گفت: حدود ۶ سال پیش، شهرداری با عرصه‌ای وسیع مواجه بود که می‌توانست نسبت به آن بی‌تفاوت باشد، اما با نگاه آینده‌نگرانه، برای استفاده مناسب از این زمین برنامه‌ریزی کرد.

سلیمان‌پور حفاظت از اراضی را یکی از مهم‌ترین نتایج اجرای این طرح دانست و ادامه داد: اگر این عرصه احیا نمی‌شد، احتمال داشت به‌تدریج در معرض تصرف، زمین‌خواری یا تغییر کاربری قرار گیرد. همچنین ممکن بود با بارگذاری جمعیتی در این محدوده، مشکلاتی مانند نبود تناسب میان جمعیت و سرانه‌های خدماتی ایجاد شود.

وی با اشاره به معضل تخلیه نخاله و پسماند در حاشیه شهر‌ها بیان کرد: تخلیه خاک، نخاله و زباله از مشکلات جدی در حاشیه شهر‌ها و محور‌های مواصلاتی است؛ مشکلی که مقابله با آن هزینه‌بر و دشوار است. در قیامدشت، به جای برخورد صرف با این معضل، برای زمین هویت و کاربری تازه‌ای تعریف شد و همین موضوع از ادامه تخلیه نخاله و پسماند جلوگیری کرد.

معاون استاندار تهران انتخاب درختان زیتون را اقدامی هوشمندانه توصیف کرد و گفت: مدیریت شهری می‌توانست تنها به کاشت درخت برای افزایش سرانه فضای سبز اکتفا کند، اما انتخاب گونه‌های مثمر مانند زیتون، علاوه بر توسعه فضای سبز، امکان تولید محصول و ایجاد ارزش اقتصادی را نیز فراهم کرده است.

سلیمان‌پور با اشاره به محدودیت منابع درآمدی پایدار شهرداری‌ها اظهار کرد: تأمین درآمد پایدار، یکی از چالش‌های مهم مدیریت شهری در کشور، به‌ویژه در شهر‌های اطراف پایتخت است. اگر برآورد کارشناسان درباره میزان تولید این مجموعه محقق شود، درآمد حاصل از برداشت زیتون می‌تواند برای توسعه خدمات شهری، عمران و آبادانی قیامدشت هزینه شود.

وی افزود: این طرح نشان می‌دهد که با وجود محدودیت‌ها، می‌توان از ظرفیت‌های موجود برای اجرای پروژه‌های سبز و درآمدزا استفاده کرد. تجربه قیامدشت ثابت می‌کند که با اراده، برنامه‌ریزی و اتکا به نظر کارشناسان، اجرای طرح‌های جدید امکان‌پذیر است.

فرماندار ویژه شهرستان ری از دستگاه‌های مسئول در حوزه منابع طبیعی و محیط زیست خواست از طرح‌های مشابه حمایت کنند و گفت: عرصه‌های پیرامون شهر‌ها نباید به محل استقرار فعالیت‌های آلاینده یا اجرای تغییر کاربری‌های نامناسب تبدیل شوند. با همکاری شهرداری‌ها و دهیاری‌ها می‌توان این زمین‌ها را به فضا‌هایی سبز، مولد و سازگار با محیط زیست تبدیل کرد.

وی تأکید کرد: طرح اجراشده در قیامدشت باید حفظ و تکمیل شود و در صورت فراهم بودن شرایط، توسعه پیدا کند تا به الگویی برای سایر شهرداری‌ها و دهیاری‌های شهرستان تبدیل شود.

سلیمان‌پور همچنین بر حفظ ارتباط این مجموعه با شهروندان تأکید کرد و گفت: ممکن است برای حفاظت بهتر از این عرصه، اقداماتی مانند محصورسازی ضروری باشد، اما این کار نباید دسترسی مردم به این ظرفیت و امکان بهره‌مندی آنان از آن را محدود کند.

افزایش هفت‌ برابری سرانه فضای سبز

حسین ترکاشوند، شهردار قیامدشت نیز در این مراسم با اشاره به روند توسعه فضای سبز شهر گفت: با همکاری جهاد کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، بخشی از اراضی‌ای که در گذشته محل تخلیه خاک، نخاله و زباله بود، به فضای سبز و باغ زیتون تبدیل شده است.

وی افزود: بخش اصلی این طرح در محدوده‌ای حدود ۲۵ هکتار اجرا شده و هدف از آن تنها کاشت درخت نبوده است؛ بلکه تلاش کردیم ضمن حفاظت از عرصه‌های طبیعی، وضعیت زیست‌محیطی منطقه را بهبود دهیم و فضایی را که پیش‌تر برای شهروندان آزاردهنده بود، به یک ظرفیت سبز و اقتصادی تبدیل کنیم.

شهردار قیامدشت با اشاره به کمبود منابع آبی در شرق استان تهران اظهار کرد: این شهر در حال حاضر حدود ۹۰ هکتار فضای سبز دارد و مدیریت شهری تلاش کرده است برای آبیاری این فضا‌ها از آب شرب مورد نیاز شهروندان استفاده نکند.

ترکاشوند ادامه داد: آبیاری عرصه‌های فضای سبز به‌صورت قطره‌ای انجام می‌شود تا مصرف آب به حداقل برسد. همچنین در انتخاب گونه‌های گیاهی، درختانی مانند زیتون مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ چراکه این درختان با شرایط منطقه سازگاری دارند، نیاز آبی کمتری مصرف می‌کنند و محصول اقتصادی نیز به همراه دارند.

وی با اشاره به عملکرد مدیریت شهری از سال ۱۳۹۶ تاکنون گفت: سرانه فضای سبز قیامدشت در این مدت حدود هفت برابر افزایش یافته است. البته سیاست مدیریت شهری تنها توسعه فضای سبز نبوده، بلکه ایجاد عرصه‌های مولد و قابل برداشت نیز در دستور کار قرار داشته است.

شهردار قیامدشت افزود: برداشت محصول زیتون، نتیجه همین رویکرد است؛ طرحی که هم به حفاظت از منابع طبیعی و بهبود محیط زیست کمک کرده و هم ظرفیت‌هایی برای درآمدزایی و ایجاد اشتغال به وجود آورده است.

وی از آغاز عملیات احداث یک نیروگاه خورشیدی در این مجموعه خبر داد و گفت: این نیروگاه ظرفیتی حدود ۶۰۰ کیلووات خواهد داشت و بخشی از برق مورد نیاز مجموعه از طریق انرژی خورشیدی تأمین می‌شود.

ترکاشوند در پایان خاطرنشان کرد: برنامه‌ریزی شده است این عرصه در آینده، علاوه بر نقش زیست‌محیطی و اقتصادی، به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های مدیریت بحران شهر قیامدشت نیز مورد استفاده قرار گیرد.

منبع : تابناک